พิพิธภัณฑ์พืช ศ.กศิน สุวตะพันธุ์ ร่วมกับ ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการอนุรักษ์งานศิลปะ (Science Conservation Centre for Art: SCICCA)

 

ดำเนินการศึกษาและอนุรักษ์ภาพวาดทางพฤกษศาสตร์ในคอลเลกชันของพิพิธภัณฑ์ เพื่อส่งเสริมการเก็บรักษาหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ให้คงอยู่ในสภาพที่เหมาะสมสำหรับการศึกษาในระยะยาว

 

การดำเนินงานครั้งนี้นำโดย

โดยร่วมกันประเมินสภาพและบูรณะภาพวาดทางพฤกษศาสตร์จำนวน 2 ภาพ ซึ่งเป็นภาพวาดกล้วยไม้ที่พบในประเทศไทย ผลงานของ สมพล ศรีรอดบาง (Somphon Sirotbang) เมื่อปี ค.ศ. 1995 เป็นชุดภาพวาดที่มีจำนวนทั้งสิ้น 17 ภาพ และเป็นส่วนหนึ่งของ Orchid Collection ที่จัดแสดงในพิพิธภัณฑ์พืช

 

การบูรณะภาพวาดนี้ต่อยอดจาก Paper Conservation Workshop 2026 ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ 27 พฤษภาคม และ 4–6 มิถุนายน 2569 โดย SCICCA ร่วมกับสำนักงานวิทยทรัพยากร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ภายใต้การอบรมเชิงปฏิบัติการด้านการอนุรักษ์เอกสารกระดาษ โดยใช้บันทึกภาคสนาม (field notes) และภาพวาดทางพฤกษศาสตร์จากพิพิธภัณฑ์พืชเป็นกรณีศึกษา

 

จากการประเมินสภาพของภาพวาดตัวอย่างจำนวน 2 ภาพ พบว่าภาพวาดยังคงมีสภาพสมบูรณ์ แต่กรอบเดิมประกอบด้วยวัสดุที่มีความเป็นกรด ซึ่งอาจส่งผลต่อการเสื่อมสภาพของกระดาษในระยะยาว ทีมอนุรักษ์จึงได้เปลี่ยนวัสดุรองด้านหลังภาพและกรอบเป็นวัสดุปราศจากกรด (acid-free) ตรึงภาพด้วยเทปสำหรับงานอนุรักษ์ และเปลี่ยนกระจกใหม่ที่ช่วยให้สามารถมองเห็นรายละเอียดของภาพได้ชัดเจนยิ่งขึ้น ทั้งหมดนี้เป็นไปตามหลักการอนุรักษ์ที่มุ่งลดปัจจัยเสี่ยงต่อการเสื่อมสภาพของวัตถุ

 

แม้ในปัจจุบันการจัดเก็บข้อมูลในรูปแบบดิจิทัลจะมีบทบาทสำคัญต่อการเข้าถึงองค์ความรู้ทางพฤกษศาสตร์ แต่ต้นฉบับของภาพวาด บันทึกภาคสนาม และเอกสารประกอบการศึกษายังคงเป็นหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่มีคุณค่า ทั้งในฐานะแหล่งข้อมูลอ้างอิงและในฐานะส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์การศึกษาพรรณพืช การอนุรักษ์วัตถุต้นฉบับจึงเป็นอีกหนึ่งภารกิจสำคัญของพิพิธภัณฑ์ เพื่อส่งต่อองค์ความรู้เหล่านี้ให้คงอยู่สำหรับการศึกษาและการวิจัยในอนาคต

 

พิพิธภัณฑ์พืช ศ.กศิน สุวตะพันธุ์ และ SCICCA มีแผนดำเนินการประเมินสภาพและอนุรักษ์ภาพวาดทางพฤกษศาสตร์ในคอลเลกชันนี้อย่างต่อเนื่อง เพื่อสนับสนุนการเก็บรักษามรดกทางพฤกษศาสตร์ของประเทศในระยะยาว ทั้งนี้ พิพิธภัณฑ์ฯ ขอขอบคุณทีมงาน SCICCA ที่สนับสนุนการอนุรักษ์ภาพวาดทางพฤกษศาสตร์ในครั้งนี้

#SCICCA #BCU #botanychula